Wat is zeefdruk

Hoe worden de kaarten van karton gedrukt?

Zeefdruk is een oude druktechniek waarbij een stuk fijn gaas van zijde, polyester of staal over een raamwerk wordt gespannen. Het zeefdrukraam wordt vervolgens  voorzien van een lichtgevoelige laag die door middel van een positief film belicht wordt. De op het positief aanwezige donkere vlakken worden bij het ontwikkelen weggewassen zodat doorlatende plekken op het zeefdrukraam ontstaan, waar de inkt doorheen gedrukt wordt.

De inkt wordt aangebracht op het raam en uitgesmeerd met behulp van een rubberen rakel (een soort raamwisser), waardoor de vorm van de sjabloon op het karton wordt afgedrukt. Voor elke nieuwe vorm en/of  kleur wordt er een nieuwe zeef belicht. Indien er bijvoorbeeld meerdere kleuren worden gebruikt in 1 ontwerp worden er dus verschillende raamwerken belicht. Voor elke kleur/vorm een nieuwe raam. Bijvoorbeeld dit geboortekaartje met een ijsbeer in 3 kleuren op wit karton:

zeefdruk-illustratie

Je geboortekaarten en trouwkaarten van karton worden op ambachtelijke wijze gedrukt.

Zeefdruk is een techniek die vandaag de dag niet zoveel meer gebruikt wordt. Immers, bijna alles wordt digitaal gedrukt. Maar dikke kartonsoorten kunnen niet door de machines heen. Met zeefdruk kunnen de meeste vlakke oppervlaktes worden bedrukt, zoals karton. Zeefdruk is een goedkopere methode dan letterpress omdat de techniek goedkoper is en er grote vellen kunnen worden bedrukt. Meerdere kaarten tegelijk dus!

Onderstaand in een notendop de stappen die bij de zeefdrukker worden doorlopen (en waar o.a. de opstartkosten vandaan komen):

Wat gebeurt er met je ontwerp bij de zeefdrukker?

  1. Je afbeelding (ontwerp) wordt in eerst instantie op een fotografische film overgebracht, m.b.v. een filmbelichter. Voor iedere kleur (drukgang) uit je ontwerp wordt een film gemaakt;
  2. Iedere film wordt op een zeef gelegd. De gaten in de zeef zijn opgevuld met een was. Met een UV-lamp wordt de zeef beschenen. De zeef wordt uitsluitend beschenen op de plaatsen waar de fotografische film doorschijnend is.
  3. De was die op de zeef was gebracht, wordt hard op basis van UV licht. Met water wordt vervolgens de zeef gewassen. De was die niet hard is geworden (dus waar de bedrukking komt), wordt weggespoeld.
  4. De zeef is nu klaar en kan op de zeefdrukmachine worden aangebracht.
  5. Het karton wordt onder de zeef gelegd en van bovenaf wordt m.b.v. een rakel inkt over de zeef uitgesmeerd. Op de plekken waar de was is weggespoeld, komt de inkt op het karton.
  6. Het karton (de kaarten) wordt vervolgens in een droogrek gelegd, zodat de inkt goed kan drogen.
  7. De kaarten worden vervolgens op de gewenste maat gesneden.

Stap 5 en 6 worden voor ieder te bedrukken stuk karton (kaarten) en drukgang herhaald, totdat alle kaarten volledig bedrukt zijn.

Bij zeefdruk zijn dus veel voorbereidende werkzaamheden nodig. Wanneer die eenmaal zijn uitgevoerd kan er in korte tijd veel karton (kaarten) bedrukt worden. Dit zie je ook terug in de prijsopbouw. Bij kleine oplagen is zeefdruk relatief duur, maar de prijzen dalen snel wanneer de oplage wat groter wordt.